VACCINE COVID-19 “MAKE IN VIETNAM”: Việt Nam sánh vai cùng năm châu

Đăng ngày : 11/12/2020

Ngày 07/12 vừa qua, Liên Hợp Quốc chính thức đặt ngày 27/12 hàng năm là Ngày Quốc tế sẵn sàng chống dịch bệnh. Đây là ngày do Việt Nam là chủ trì đề xuất cùng với sự tham gia Canada, Niger, Senegal, Saint Vincent & Grenedines và Tây Ban Nha. Nguồn cảm hứng của ngày này đến từ thiên tài Louis Pasteur - nhà y tế dự phòng nổi tiếng, một trong những người đặt nền móng cho ngành vaccine thế giới, hai là mong muốn toàn cầu có một ngày để cùng nhắc nhở nhau chung tay phòng chống dịch bệnh. Với tư cách là một quốc gia chống dịch thành công, đề xuất này của Việt Nam được toàn bộ các quốc gia trong LHQ hưởng ứng.

Cùng ngày, Việt Nam chính thức công bố lộ trình thử nghiệm vaccine Covid-19 trên người. Theo đó, ngày 10/12, những tình nguyện viên đầu tiên sẽ được tiêm vaccine Covid-19 "Make in Vietnam". Nếu khắt khe một chút, thì lộ trình mà Việt Nam công bố là khá chậm so với một số quốc gia trên thế giới như Mỹ, EU, Nga, Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, và điều này khiến một số người nóng mặt. Họ chỉ trích rằng Việt Nam chỉ luôn đi sau so với thế giới.. Nhưng, lật ngược lại, từ bao giờ mà Việt Nam được đặt trên một bàn cân với các quốc gia phát triển như vậy? Liệu những người này có đang đòi hỏi quá đáng không?

Đúng là lộ trình phát triển vaccine của Việt Nam sẽ chậm hơn so với các quốc gia phát triển có tên ở trên khoảng 3 tháng. Nhưng chỉ có 15% số quốc gia trên thế giới đã thử nghiệm vaccine trên người, và Việt Nam đã góp mặt ở trong danh sách đó bằng thực lực. Và Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia châu Á hiếm hoi có thể chủ động nghiên cứu, sản xuất vaccine thương mại và xuất khẩu ra toàn cầu.

Năm 2009, nhiều quốc gia giàu có đã tích trữ vaccine cúm lợn khiến cho nguồn cung vaccine khan hiếm, giá vaccine được đẩy lên cao ngất. Và một lần nữa, việc đầu cơ, tích trữ vaccine lại được thực hiện vào đại dịch Covid-19 lần này. Cách làm của các nước giàu có như sau, họ sẽ tiến hành thu mua số lượng lớn vaccine Covid-19 và tích trữ lại, khiến nguồn cung ngày hạn hẹp, giá vaccine sẽ ngày càng tăng cao. Sau đó, các quốc gia này “tặng” hoặc “hỗ trợ” vaccine cho các nước nghèo thông qua các gói vay ưu đãi do chính ngân hàng các quốc gia này cho vay, nhằm trói buộc tài chính của các quốc gia nghèo. Hoặc dùng vaccine nhằm trao đổi lấy sự chi phối chính trị hoặc các nguồn tài nguyên.

Mấy ngày nay, mình lướt qua một số trang mạng trong và ngoài nước, thì có khá là nhiều người đặt nghi ngờ về vaccine do Việt Nam sản xuất. Mấy ý kiến lôm côm nhất đó là việc cho rằng vaccine Việt Nam thực chất là do Trung Quốc sản xuất, Việt Nam nhập khẩu giá rẻ rồi bán cho dân với giá cao, còn Việt Nam chỉ lên báo khoe thành tích chứ không làm được gì cả .. Mà đùa chứ, có hàng trăm quan sát viên WHO và nước ngoài tại Việt Nam, làm gì họ biết hết đấy, đâu có dễ lừa tai mắt thiên hạ.

"Nhiều nước đã đặt hàng vaccine nhiều gấp 4-5 lần số lượng họ cần. Các quốc gia này nên xem xét phân phối số vaccine thừa đến châu Phi", John Nkengasong, chuyên gia của Trung tâm Kiểm soát và Phòng chống Bệnh dịch (CDC) Châu Phi cho biết. Lời tuyên bố đầy cay đắng này được đưa ra trong tình cảnh châu Phi dường như “cô đơn” trong cuộc chiến vaccine Covid-19, câu nói trên như là một tiếng nói “thấp cổ bé họng” của những nước nghèo.

Nhằm tránh phụ thuộc và trở thành con bài của các nước lớn, Việt Nam đã và đang tiến hành đàm phán đặt hàng một lượng lớn vaccine từ các quốc gia khác như Nga, phương Tây, Hàn Quốc, Nhật Bản... Mục tiêu là nhằm đảm bảo nguồn cung vaccine cho phần đông dân số, tránh rơi vào tình cảnh "đói" vaccine. Tờ Nuture cho biết, Việt Nam có trong danh sách 5 quốc gia châu Á đặt hàng vaccine Covid-19 nhiều nhất. Liệu việc đặt nhiều có thừa thãi không trong khi Việt Nam đang chống dịch khá tốt, số bệnh nhân lại khá "nhỏ giọt"?

Xin thưa là không, vì một nguy cơ lớn trong tương lai khi vaccine được phổ biến, nền kinh tế các quốc gia sẽ được mở lại, Việt Nam không thể cứ đóng cửa mãi và gần như bắt buộc phải hòa nhập lại vào thế giới. Bên cạnh đó, với dân số đông, nền y tế còn nhiều hạn chế, thì biện pháp "phòng bệnh hơn chữa bệnh" luôn là yếu tố được đặt hàng đầu.

Nói về yếu tố giá cả, thì vaccine Nano Covax đầu tiên của Việt Nam được dự báo sẽ có giá vào khoảng 200 - 300 ngàn đồng/2 mũi, tương đương với khoảng hơn 8 - 14 đô la Mỹ. Đây là một trong những loại vaccine Covid-19 rẻ nhất trên thế giới. Các đơn vị chức năng Việt Nam đang làm những thủ tục để đưa vaccine phòng Covid-19 vào danh mục thuốc bảo hiểm. Nếu được phê duyệt, cộng với mức phủ bảo hiểm y tế tại Việt Nam đã vượt mức 90%, thì có thể khẳng định rằng, loại vaccine này gần như sẽ miễn phí với tất cả người dân Việt Nam. Đây là một thành tựu mà ngay cả với các quốc gia phát triển cũng phải ngưỡng mộ.

Ngoài ra, các loại vaccine do Moderna và BioNTech-Pfizer phát triển đang có mức giá khá cao so với mức thu nhập của các quốc gia đang phát triển, bên cạnh đó, các loại vaccine này đều những yêu cầu bảo quản, vận chuyển khá phức tạp, ví dụ như phải bảo quản lạnh ở điều kiện -80 hoặc -20 độ C, phải vận chuyển bằng thiết bị bay chuyên dụng. Tức là một viễn cảnh “khó khăn chồng chất khó khăn” khác xảy ra, các quốc gia đang phát triển vừa phải mua vaccine giá đắt đỏ, vừa phải mua thiết bị bảo quản độc quyền, vừa phải thuê các nước giàu vận chuyển… Đó là một bài toán kiểu như "bò bị vắt sữa".

Còn vaccine do Việt Nam phát triển lại không "khó tính" như vậy. Vaccine Việt Nam đáp ứng miễn dịch tốt, độ an toàn cao, ít tác dụng phụ không thua kém gì các loại vaccine khác. Nhưng vaccine Việt Nam chỉ yêu cầu điều kiện nhiệt độ bảo quản là 2 độ C – 8 độ C, rất ưu việt, phù hợp với đa phần các thiết bị bảo quản vaccine khác trên thế giới.

Việt Nam sẽ phối hợp nghiên cứu cùng với Ấn Độ và Indonesia nhằm mục đích đưa vaccine này ra nước ngoài, đặc biệt đến các thị trường châu Phi, châu Á và Nam Mỹ - những thị trường với mức thu nhập trung bình và thấp và đang chật vật trong cuộc chiến sở hữu những liều vaccine Covid-19. Dự kiến mỗi năm, Việt Nam có thể đưa ra thị trường tối đa 50 triệu liều vaccine, nếu làm được như vậy, Việt Nam có thể lọt top 10 quốc gia sản xuất vaccine Covid-19 lớn nhất thế giới.

Việt Nam, được biết tới với tư cách là một quốc gia chống dịch thành công bậc nhất trên thế giới. Và trong cuộc chiến vaccine, Việt Nam cũng đang đi những bước chân vững chắc. Thứ mà Việt Nam đạt được, ngoài việc "bình thường mới", mà còn là những thành tích về mặt công nghệ sinh học, công nghệ y tế và những đánh giá tích cực, sự ủng hộ lớn lao từ người dân.